Bizi biz yapan en büyük değerdir aile.
Kendine güvenen bireylerin yetişmesinde en büyük pay aile içi olumlu iletişimdir . Olumlu iletişim halindeki ailede yetişmiş bireyler ruhsal ,sosyal ,zihinsel ve duygusal açıdan sağlıklıdır .
Bireylerin aileyi, ailelerin toplumu, toplumların yaşadığımız dünyayı oluşturduğunu düşünürsek sağlıklı bireyler sağlıklı aileleri sağlıklı aileler sağlıklı toplumu sağlıklı toplum ise yaşanabilir bir dünyayı sunar bizlere.
Kendimizi iyi ifade edebilmekle başlar iletişim , iletişimde sen diye başlayıp, ben senin kadarken diye devam eden cümleler iletişimi içinden çıkılmaz bir girdaba dönüştürebilir .
Etkili iletişimin temelinde bireyin kendisini tanıması, kendi değerlerinin ve tutumlarının farkında olması ve kendine güven yatar. İyi bir iletişimci ipuçlarını anında görür (jestler, mimikler, beden duruşu) ve onları gerçekçi olarak değerlendirir.
Etkili iletişimde en kolay yol empati kurmaktır .Empati kurmak için kişinin kendisine
şu soruları sorması gerekir .
Bu olay karşısında !
Ben olsaydım ne hissederim ?
Ben olsaydım nasıl düşünürdüm ?
Ben olsaydım nasıl ikna olurdum?
Ben olsaydım nasıl davranırdım?
Ben olsaydım ne duymak isterdim ?
Demekki iletişimde en etki yöntem ben dili bendilini günlük yaşantımızda kullanmaya başladığımızda kimse ile problemiz kalmadığını görüyoruz yani ifade cümlemizde yer alan durum duygu düşünce ve olayın etkisi. Bu faktörler cümlemizde yer aldığında karşımızdaki kişi ile oldukca etkili bir iletişime geçmiş olacağız .
Örenğin :
Hergün okuldan geldiğinden montunu ,çantasını hiç istemediğiniz şekilde etrafa dağıtan çocuğunuza uyarınız nasıl olurdu .
_ senin gibi dağınık çocuk görmedim kuzenin ayse her okuldan geldiğinde eşyalarını düzenli olarak yerleştiriyor sen hala öğrenemedin .( kıyaslama,aşalama )
_sen ne dağınık çocuksun çabuk topla bu eşyaları yoksa .sana istediğin cd yi almayacağım (tehdit)
sen bu gidişle bu kitaplarla yıl sonunu getirmeyi nasıl düşünüyorsun ( yargılama soru sorma )
Bu gibi cümleleri işittiğinizde siz olsanız iletişimi nereye kadar sürdürürdünüz .?
Oysa bendili ile bu sorunu ele aldığımızda
_Okuldan döndüğünde eşyalarını ortaya bırakman, evimizin dağınık görünmesine neden oluyor ve ben tüm gün temizlemeye çalıştığım odayı dağınık görünce kendimi gergin hissediyorum, üstelik yarın okula hazırlanırken kıyafetlerin çokda şık görünmeyecek şimdi şimdi senden bunları toplamanı istiyorum ..
Bir yol bu idi cümlede olay duygu etki bulunan iletişim sözleri.
Bir diğer yolu ise olumsuz davranışı göz ardı edip olumlu davranışı dile getirmektir .
_Günler sonra montunu ve çantanı gerekli yerlere yerleştirdiğini görüyorum bu beni çok mutlu etti her zaman var olan dağınıklığı görmeyince kendimi iyi hissettim . gibi .
Olumlu davranışın aferin gibi kuru bir sözle taktir görmesi bir süre sonra etkisini yitirir lakin olumlu davranışı dile getirerek ifade etmek kişiyi onurlandırırken bu davranışı vazgeçilmez kılar veya alışkanlık haline gelmesinde etkili rol oynar.
İletişimin en kolay ve yolu ben dili iken birde iletişimi engelleyen sebepler vardır .
İletişim Engelleri
1. Emir vermek, Yönlendirmek:
Bu iletiler kişinin duygularının önemsiz olduğu mesajını verir. Kişi diğer kişinin istediğini yapma zorunluluğunu hisseder.
2. Uyarmak, Gözdağı vermek: Bu iletiler de emir verme ve yönlendirmeye benzer; ancak kişinin vereceği yanıtın karşılığı olacak tümceleri de içerir. Kişinin isteklerine saygı duyulmadığı mesajını verir. Bu durum kişide öfke ve düşmanlık yaratır.
3. Ahlak dersi vermek: Bu tür ilişkilerde otoritenin ve zorunlulukların gücü kişiye karşı kullanılır. "Yapmalısın, etmelisin" mesajlarını iletir ve bireyi karşı koymaya zorlar.
4. Öğüt vermek ve çözüm önerileri getirmek: Kişinin sorunlarını kendi kendisine çözeceği yeteneğinin olmadığına inanıldığını gösterir.
5. Öğretme, nutuk çekme, mantıklı düşünceler önerme: Bu durum aile içinde o anda herhangi bir sorun yokken çocuklar tarafından kabul edilebiliyor; ancak, sorun anında bu durum kabul edilmiyor ve daha fazla çatışmalara neden oluyor. Mantıklı düşünceler önerme çocuğun mantıksız ve bilgisiz olduğuna dair mesaj iletir.
6. Yargılamak, eleştirmek, suçlamak, aynı düşüncede olmamak: Bu iletiler çocuk üzerinde diğerlerinden daha fazla olumsuz etki yapar. Bu değerlendirmeler çocuğun benlik saygısını düşürür. Çocuklar hakkında yapılan olumsuz değerlendirmeler çocuğun kendisini değersiz, yetersiz görmesine neden olur.
7. Övmek, aynı düşüncede olmak, olumlu değerlendirmeler yapmak: Genel inanç olarak bu durumun çocuğa zarar vereceği hiç düşünülmez. Çocuğun öz imgesine uymayan değerlendirmelerin yapılması çocukta kızgınlık yaratır. Çocuklar bu iletileri anne babanın kendi-lerini yönlendirme ve isteğini yaptırma girişimi için kurnazlık olarak yorumlarlar. "Siz böyle söyleyince sanki ben daha çok mu çalışacağım?" gibi düşünürler. Övgü ise başkalarının yanında yapılıyorsa çocuğu utandırır. Aşırı övgü sonucunda çocuk buna alışır ve övülmeye gereksinim duymaya başlar.
8. Ad takmak, alay etmek: Çocuğun benlik saygısı üzerinde olumsuz etki yapar.
9. Yorumlamak, analiz etmek, tanı koymak: Bu durum çocuğun konuşmasını, kendi duygularını ifade etmesini engeller.
10. Güven vermek, desteklemek, avutmak, duygularını paylaşmak: Anne babalar çocuklarının duygularını tam olarak anlamadıklarında ortaya çıkar. Böyle bir durumda sorun hiç yokmuş gibi algılanıp avutma eğilimine gidilir."Üzülme yarın her şey düzelecek, kendini daha iyi hissedeceksin." gibi mesajların verilmesi çocuğun önemsenmediği hissini verir.
11. Soru sormak, sınamak, sorgulamak: Çocuk sorgulanıyor hissine kapıldığında bu durum onda güvensizlik, kuşku oluşturur.
12. Sözünden dönmek, oyalamak, alay etmek, şakacı davranmak, konuyu saptırmak: Böyle iletiler yüzünden çocuk anne babasının onunla ilgilenmediğini, duygularına saygı göstermediğini; belkide onu dışladığını, dikkate almadığını düşünür. Çocuklar sorunlarını dile getirdiklerinde çok ciddidir. Şaka ve espriyle karşılık vermek onları incitebilir ve itilmişlik, kenara atılmışlık duygusunu verir.
İletişimde bu yöntemleri kullanmak çocuk üzerinde şu etkilere neden olur
1Konuşmalarını engeller 2 Savunmaya geçirir, kavgacı yapar, karşı saldırıya yöneltir 3 Yetersiz olduklarını hissettirir 4 Kızdırır, küstürür 5 Oldukları gibi kabul edilemedikleri duygusunu uyandırır 6 Sorunlarını çözmede kendilerine güvenilmediğini hissettirir 7 Anlaşılmadıklarını hissettirir 8 Duygularının yersiz olduğunu hissettirir 9 Kızdırır, yılgınlığa uğratır 10 Sorgulanıyor duygusunu yaratır 11 Anne ve babasının kendisiyle ilgilenmediği duygusunu uyandırır.
Peki ne yapmak gerekmektedir. "Etkin dinleme yöntemi"ni kullanmak ve bendilini günlük konuşma dili haline getirmek tüm sorunları giderecektir,
birbirini anlayan ve kendini rahatlıkla ifade eden sağlıklı bir aile de mutlu ve huzurlu yaşam sürmek mümkün olacaktır .
ANASINIFI ÖGRETMENİ
Nalan SOYSAL BALİMUHAÇ
|